مقالات

ارتقا کارآفرینی طـی حداقـل دو دهـه اخیـر، بخشـی از بسـیاری از راهبردهـای ارتقـا کارآفرینـی توسـعه اقتصـادی شـهر و کشـور بـوده اسـت. ایـن راهبردهـا بـه طـور عمـده در قالـب مقـاالت دانشـگاهی و اخیـرا بـه کمـک تجربـه کارآفرینـان موفـق، نشـر یافتـه انـد. توجـه گسـترده بـه مبحـث کارآفرینـی، احتمـال شـکوفایی آن را بسـیار افزایـش مـی دهـد. اگرچـه متاسـفانه عکـس ایـن موضـوع نیـز صـادق اسـت، یعنـی عـدم توجـه یـا توجـه کـم بـه توسـعه کارآفرینـی، اثـرات منفـی بـر روی رونـد رشـد آن خواهـد داشـت.

مروزه، نوآوری و گستره نفوذ آن چه در معنای رشد زیرساخت‌های فناورانه و چه در معنای توسعه ایده‌های خلاقانه کاربردی در زمینه‌های اقتصادی و اجتماعی یکی از ارکان اصلی مدیریت و توسعه شهری محسوب می‌گردد.  همچنین تراکم بسیار زیاد جمعیتی و جریان‌های متنوع اقتصادی، مالی و فراهنگی-اجتماعی وابسته به طبقه خلاق در مکان‌های عمومی و فضاهای شهری، سبب ارتقا جایگاه مفهوم نوآوری از منظر عمومی شده است. به طوری که تصمیم‌سازی و برنامه‌ریزی بدون در نظر گرفتن مفهوم نوآوری و جایگاه گروه‌ها و تیم‌های فعال در زمینه نوآوری شهری تقریبا غیر ممکن می‌نماید. از این رو طی دهه اخیر، مفهوم نوآوری و کشف جایگاه آن در مطالعات شهری و مدیریت شهری یکی از زمینه‌های مورد توجه پژوهشگران و خبرگان بوده است.

پایش دقیق کیفیت هوا با استفاده از حسگرهای ارزان‌قیمت در لیسبون پرتغال موضوع مقاله ای با عنوان «خوشه‌بندی فضایی در دقت داده‌های کیفیت هوا: ارزیابی حسگرهای کم‌هزینه در لیسبون با استفاده از شاخص نوین فاصله-همبستگی» از تیم نوآوری شهری ماموت (MUIS) است، که چارچوبی نوآورانه برای ارزیابی و بهینه‌سازی سامانه‌های پایش محیط‌ زیست شهری ارائه می‌دهد که با مأموریت‌های استودیو نوآوری شهری ماموت در توسعه شهری داده‌محور و جامعه‌محور همسو است. این پژوهش به چالش اساسی تضمین دسترسی عادلانه و دقیق به داده‌های کیفیت هوا می‌پردازد و عملکرد حسگرهای کم‌هزینه آلاینده‌هایی مانند NO₂ و PM₁₀ را با ایستگاه‌های مرجع مقایسه می‌کند. در این راستا، شاخص تحلیلی نوینی با عنوان «شاخص فاصله-همبستگی» همراه با وزن‌دهی مبتنی بر تحلیل مؤلفه‌های اصلی (PCA) معرفی شده است.

توسعه گردشگری در مناطق پیرامونی غالباً تحت تأثیر الگوهای استخراج‌محور قرار دارد که در آن‌ها جوامع محلی به حاشیه رانده می‌شوند و میراث فرهنگی بدون تقویت رشد درون‌زا به کالایی تجاری تبدیل می‌گردد. در پاسخ به این چالش، پژوهش حاضر به بررسی یک رویکرد مشارکتی نوآورانه در توسعه گردشگری می‌پردازد که توسط استودیو نوآوری شهری ماموت (MUIS) در منطقه مکران و جزیره قشم در ایران اجرا شده است. این نهاد با بهره‌گیری از رویکرد توسعه جامعه‌محور مبتنی بر دارایی‌ها (ABCD) و روش‌های هم‌آفرینی، زمینه تقویت عاملیت محلی، حفظ فرهنگ بومی و نوآوری کارآفرینانه را فراهم ساخته است. این مطالعه موردی با اتکا به پژوهش کنش‌مشارکتی، قوم‌نگاری روایتی و نقشه‌برداری دارایی‌های اجتماعی، نشان می‌دهد که چگونه راهبردهای پایین‌به‌بالا و حساس به زمینه‌های فرهنگی می‌توانند مناطق به حاشیه رانده‌شده را به کانون‌های پویا و پایدار گردشگری تبدیل کنند. یافته‌های این پژوهش به ادبیات نوظهور توسعه گردشگری فراگیر کمک کرده و الگویی مقیاس‌پذیر ارائه می‌دهد که دانش بومی، هویت فرهنگی و توانمندسازی اقتصادی را به‌صورت یکپارچه تلفیق می‌کند.